Ráðgefandi álit EFTA-dómstólsins um túlkun hugtaksins markaðsmisnotkun

Ráðgefandi álit EFTA-dómstólsins um túlkun hugtaksins markaðsmisnotkun

Þann 4. febrúar 2020 féll dómur EFTA-dómstólsins í Lúxemborg í máli nr. E-5/19. Með dóminum er veitt ráðgefandi álit um skýringu á 2. mgr. 1. gr. tilskipunar Evrópuþingsins og ráðsins nr. 2003/6/EB frá 28. janúar 2003 um innherjaviðskipti og markaðsmisnotkun (markaðssvik) (MAD) er varðar túlkun hugtaksins markaðsmisnotkun, sem skilgreint er í 2. mgr 1. gr. MAD. Álitið var veitt að beiðni áfrýjunardómstóls í Noregi.

Ákvæði MAD voru innleidd í íslenskan rétt með lögum um verðbréfaviðskipti nr. 108/2007 (vvl.), á grundvelli skuldbindinga Íslands vegna EES-samningsins. Túlkun EFTA-dómstólsins á 2. mgr. 1. gr. MAD, eins og hún er sett fram í þessum dómi réttarins, mun því hafa bein áhrif á hvað teljist markaðsmisnotkun að íslenskum rétti.

Helstu atvik málsins voru að F og G voru ákærðir vegna meintrar markaðsmisnotkunar á skuldabréfamarkaði kauphallarinnar í Osló. F var ráðgjafi og sjóðstjóri skuldabréfasjóðs, og G var skuldabréfamiðlari hjá verðbréfafyrirtæki. Þann 19. ágúst 2016 seldi F, fyrir milligöngu G, skuldabréf að nafnvirði samtals 10 milljónir norskra króna á skráðu markaðsverði 77,25. Þann 22. ágúst 2016 keypti F, fyrir milligöngu G, skuldabréf að nafnvirði samtals 50 milljónir norskra króna á skráðu markaðsverði 79,625. Seljandi skuldabréfanna var ekki upplýstur um að kaupandinn væri sami aðilinn og hafði áður keypt skuldabréfin þann 19. ágúst 2016. Í málinu var ekki deilt um að framangreind viðskipti voru raunveruleg, í þeim skilningi að fjármunir og áhætta skiptu um hendi milli sjálfstæðra aðila.

Héraðsdómstóllinn í Osló sýknaði F og G af öllum ákæruliðum. ØKOKRIM, skrifstofa ríkissaksóknara vegna efnahags- og umhverfisbrota í Noregi, áfrýjaði málinu til áfrýjunardómstólsins í Borgarting, sem óskaði eftir ráðgefandi áliti EFTA-dómstólsins við meðferð málsins. Áfrýjunardómstóllinn beindi fimm spurningum til EFTA dómstólsins sem snéru að túlkun hugtaksins markaðsmisnotkun, sem fram kemur í 2. mgr 1. gr. MAD en ákvæðið var innleitt í íslenskan rétt með 1. mgr. 117. gr. vvl.

Í dómi EFTA-dómstólsins kom í fyrsta lagi fram að raunveruleg viðskipti geta gefið röng eða misvísandi skilaboð um framboð á, eftirspurn eftir eða verði á fjármálagerningi og geta því talist markaðsmisnotkun, sbr. annan undirlið a-liðar 2. mgr. 1. gr. tilskipunarinnar (b. lið 1. töluliðar 1. mgr. 117. gr. vvl.). Er þetta raunar í samræmi við túlkun íslenskra dómstóla á samsvarandi ákvæði að íslenskum rétti.

Í öðru lagi að forsendur einstakra fjárfesta hafi ekki úrslitaáhrif á hvort tryggt hafi verið óeðlilegt verð eða það búið til, í skilningi annars undirliðar a-liðar 2. mgr. 1. gr. tilskipunarinnar (b. lið 1. töluliðar 1. mgr. 117. gr. vvl.). Það sé undir viðkomandi landsdómstól komið, á grundvelli fyrirliggjandi upplýsinga, þátta, og markaðsskilyrða, hvort óeðlilegt eða tilbúið verð hafi verið tryggt í einstökum viðskiptum, og hvort unnt sé að tryggja verð með beinum samningaviðræðum nokkurra verðbréfafyrirtækja.

Í þriðja lagi leitaðist dómurinn við að skýra hvað fælist í skilyrðum málsvarnar samkvæmt annarri undirmálsgrein a. liðar 2. mgr. 1. gr. MAD (b. lið 1. töluliðar 1. mgr. 117. gr. vvl.),  að viðskipti þurfi að byggja á lögmætum ástæðum og vera í samræmi við viðurkenndar venjur á viðkomandi markaði. Í dóminum kemur fram að ástæður á borð við að leiða fram markaðsaðstæður varðandi framboð á, eftirspurn eftir eða verði á fjármálagerningi, eða að nýta sér óvissu annarra fjárfesta að þessu leyti, geti í grundvallaratriðum talist til lögmætra ástæðna í skilningi annarrar undirmálsgreinar a-liðar 2. mgr. 1. gr. MAD, að því gefnu að slíkar ástæður teljist ekki andstæðar markmiðum MAD og að virtu heildarmati landsdómstólsins á háttsemi fjárfestisins. Þá sé það landsdómstólsins að meta hvort til staðar séu viðurkenndar venjur, á umræddum markaði og varðandi þann fjármálagerning sem um er deilt. Í dóminum kemur einnig fram að fjárfestir þurfi að sýna fram á að ástæður hans fyrir viðskiptum séu lögmætar og að viðskiptin séu í samræmi við viðurkenndar venjur til að hann geti borið fyrir sig þá málsvörn sem lýst er í annarri undirmálsgrein a-liðar 2. mgr. 1. gr. MAD.

Að lokum komst EFTA dómstóllinn að þeirri niðurstöðu að upplýsingaskipti milli fjárfestis og verðbréfamiðlara í tengslum við hugsanleg viðskipti geti ekki talist dreifing upplýsinga í skilningi c-liðar 2. mgr. 1. gr. MAD (3. töluliður 1. mgr. 117. gr. vvl.).

Óskir þú eftir nánari upplýsingum um framangreindan dóm EFTA-dómstólsins hafðu þá samband við Ólaf Arinbjörn Sigurðsson eða Frey Snæbjörnsson, sem reglulega koma að ráðgjöf við skráð félög og fjárfesta um málefni verðbréfamarkaðarins.

Ólafur Arinbjörn Sigurðsson

Ólafur Arinbjörn Sigurðsson

Freyr Snæbjörnsson

Freyr Snæbjörnsson